But hope and truth do nothing for humans, without use. - Richard Powers

Hoe vaak heb je niet gehoord dat “we” als mensheid behoefte hebben aan een nieuw, beter verhaal? Dat er hoop nodig is? Dat we snakken naar een beetje waarheid tegenover alle misleiding en fake news?

Oké. En wat als je die hoop dan hebt gevonden? Wat ga je er dan mee doen?

Als hoop afhing van de omstandigheden, dan was het hopeloos. Onze breinen zijn goed in patronen herkennen en lijnen doortrekken. Slecht nieuws kan die zorgvuldig opgespaarde hoop laten verdwijnen. Het is niet een simpele tank die je even opvult en waar je naar kunt wijzen.

Het is meer zoals zonne- en windenergie. Die kun je maar eventjes opslaan, nadat het is opgewekt door omstandigheden (wind, zon). Elke energiedeskundige zal zeggen dat je energie moet gebruiken op het moment dat die wordt opgewekt. In het geval van hoop gaat het om inpluggen in de bron die jou hoop geeft en die als brandstof gebruiken om in actie te komen.

Hoop, vertrouwen, wijsheid, geloof, liefde, compassie, motivatie, passie, rechtvaardigheidsgevoel. Het lijken zelfstandige naamwoorden. Maar dat zijn ze niet. Het zijn werkwoorden. Houdingen, of beter: bewegingen. Dingen die je doet. Waarop je niet hoeft te wachten tot je ze hebt. Dat is de les die ik mag leren.

Ik hoef niet te wachten op meer liefde, maar ik mag meer liefhebben, juist in moeilijke situaties. Ik heb niet meer hoop nodig in hopeloze situaties, maar ik mag meer hopen. Ik kan gevoelens van onrecht omzetten in actie. Als ik het even niet meer zie of weet, hoef ik niet te wachten op geloof of vertrouwen.

Geloof komt van het Griekse woord πίστις, pistis, dat komt van πιστεύω, pisteuo. Het werkwoord vertrouwen. Het betekent door de vervoeging met -ω letterlijk “ik ben trouw, ik vertrouw”. Want zo deden die Grieken dat. Of in elk geval, zo leerde ik Griekse werkwoorden. Altijd met de eerste persoon enkelvoud.

Hoop/hopen, geloof/geloven. Als het lijkt op een zelfstandig naamwoord, zet er dan “ik” voor. Dan weet je wat je te doen staat. Denk je dat je hoop nodig hebt, dan heb je “ik hoop” te doen. Een hele effectieve manier ook om uit je hoofd te komen.

We hebben meer “ik hoop”, “jij hoopt”, “wij hopen” nodig. Net als “ik ben trouw/ik vertrouw” en “ik geloof” en “ik doe recht”. Als we dat allemaal zouden doen, volgen die zelfstandige naamwoorden vanzelf. Want dat zijn de gevolgen ervan. Zeg ik tegen mezelf, want ik vergeet dit zeg maar meerdere keren per dag.

Er zijn genoeg momenten waarop het jou ook niet gaat lukken, dat praktiseren van het werkwoord. Het laatste wat we moeten willen is een verzameling vastlopende ikken. Maar in plaats van vragen om een beetje hoop, vertrouwen of liefde, kun je de ander ook vragen om in jouw plaats een beetje hoop te praktiseren.

overcommitment = ondercommitment

Teveel “ja” zeggen, versnippert je kostbare aandacht en energie, waardoor je nergens echt aan toegewijd bent. Terwijl je juist toegewijd wil zijn aan dingen die je belangrijk vindt. Soms kan dat simpelweg niet. Zelfs als al die commitments op zichzelf goed, nuttig, belangrijk en nastrevenswaardig zijn, blijft het principe staan: hoe meer je probeert te doen, hoe minder je daadwerkelijk bereikt.

Maar hoe weet je van tevoren wanneer teveel, teveel is?

Ik heb helemaal niet de behoefte om veel te doen en in mijn woordenboek is "druk" helemaal niet zo'n goed woord. Als ik mezelf hoor zeggen dat ik "druk" ben, is dat meestal een rode vlag. Ik heb er ook al vaker stukken over geschreven. Iets met Slow Living en zo. En toch trap ik er met enige regelmaat in.

Op het moment dat ik ergens “ja” tegen zeg, lijkt mijn agenda bijvoorbeeld helemaal niet zo vol. Of ik ben zó enthousiast en zie zóveel potentie dat ik gevoelsmatig geen "nee" kan zeggen. Geen “nee” wíl zeggen. Niet eens omdat ik me zo verantwoordelijk of verplicht voel. Maar gewoon omdat het me zo leuk lijkt.

De les die ik heb moeten leren en nog steeds leer: enthousiasme en potentie zijn niet de beste graadmeters om een keuze op te baseren. “Nee” zeggen tegen dingen die je niet echt wil, is niet makkelijk, maar vaak nog wel te doen. Voor mij dan. Maar “nee” zeggen tegen iets wat ik heel graag wil, dat is echt lastig.